Starten met genealogie

Helemaal nieuw in genealogieland? Met deze EHBG (eerste-hulp-bij-genealogie) helpen wij je hier met de eerste stappen om je maternale stamboom op te stellen.

Bekijk ook het (gratis) MamaMito-webinar, waar en wanneer je maar wil!

Webinar (on demand): meer info en inschrijven!

 

Ga stap per stap terug in de tijd

Bij genealogie is het essentieel dat je generatie per generatie werkt. Je kan dus niet zomaar ergens beginnen en al bepaalde veronderstellingen maken over wie je voormoeders waren. Zo bouw je je stamboom stap per stap op, steeds verder terug in de tijd. Bij MamaMito start je bij jezelf (in de genealogie spreken we van de ‘proband’), daarna pas kan je de gegevens van je moeder ingeven, dan van haar moeder (jouw grootmoeder) enz. Nog al te vaak worden fouten in een stamboom gemaakt door generaties over te slaan zonder voldoende bewijs voor de voorgaande generaties. Sla dus geen stap over (ook niet als dit verleidelijk is, omdat er dan een link zou zijn met de ‘adel’ of een andere ‘bekende’ familie met veel genealogische gegevens).

Het aantal bronnen zal sterk afnemen naarmate je verder terug in de tijd gaat. Zo wordt het per generatie steeds moeilijker gegevens te vinden. Het zal dan ook telkens meer tijd en expertise vergen om verder op te klimmen in je stamboom. Besef ook dat jouw stamboomonderzoek nooit klaar zal/kan zijn.

De gouden raad voor elke beginner: wees geduldig tijdens het leerproces en haak niet te snel af!

Eenmaal je resultaat begint te boeken, zal genealogie verslavend worden. Wees dus gewaarschuwd: wij zijn niet verantwoordelijk voor het genealogie-virus.

 

Starten met genealogie

 

Naar aanleiding van de lancering van MamaMito werd Maarten Larmuseau geïnterviewd voor de podcast van Eos Magazine. Hierbij krijg je al heel wat informatie over het hoe en waarom van stamboomkunde.
 

Hoe start je nu met een stamboom?

Stap 1: zoeken in de periode ‘Heden – 1920’: verzamel alles wat voor het rapen ligt en bevraag je familieleden

Je begint te zoeken in je onmiddellijke omgeving. Dit is belangrijk omdat je de eerste 100 jaar zelf moet zien te overbruggen! Vergeet niet dat de huidige Belgische wetgeving je alleen toestaat in de burgerlijke stand te grasduinen, voor akten ouder dan 100 jaar. Zoek dus naar doodsbrieven, doodsprentjes, trouwboekjes met informatie over je groot- en overgrootouders, om data te vinden voorafgaand aan 1920. Vind je in eigen huis niets terug? Vergeet dan niet oudere familieleden aan te spreken, want zij hebben vaak nog deze informatie in hun geheugen of ladekasten.

Kan je echt geen 100 jaar meer terug in de tijd? Ga dan naar jouw gemeente- of stadhuis en raadpleeg de burgerlijke stand. Zij begeleiden je verder om deze laatste 100 jaar te overbruggen, eventueel via een aanvraag bij de rechtbank van eerste aanleg. Ook kan een lokale genealogische kring bij Familiekunde Vlaanderen je helpen, aangezien zij in hun collecties tal van doodsprentjes, doodsbrieven, geboortekaartjes enz. verzamelen om precies die laatste 100 jaar te overspannen.

 

Starten met genealogie

 

Stap 2: zoeken in de periode 1796-1920: snuister online in de burgerlijke stand

Van zodra je de eerste 100 jaar voorbij bent, kan je de akten van de burgerlijke stand raadplegen. Alle geboorten, burgerlijke huwelijken en overlijdens op het grondgebied België zijn sinds 1796 verplicht opgenomen. Deze akten zijn publiek toegankelijk voor de periode 1796 tot 1920. Voor de meeste gemeenten zijn deze akten online beschikbaar via de websites van het Rijksarchief en FamilySearch.

Begin bij de akte waarvan je een datum en plaats kent (bv. geboortedatum en -plaats van je overgrootmoeder). Op deze akte zal dan de naam van de ouders vermeld staan en/of de partner bij een trouwakte, samen met andere gegevens die het zoeken naar de volgende akte (en generatie) mogelijk maakt.

Hou er ook rekening mee dat de burgerlijke stand begonnen is tijdens de Franse Revolutie. Daarom kennen de eerste jaren van de burgerlijke stand nog een andere jaartelling, maand en dag; de zogenaamde ‘Republikeinse kalender’. Vandaag gebruiken we de  ‘Gregoriaanse kalender’. In stambomen (en in MamaMito) worden de data van de ‘Republikeinse kalender’ omgezet in de ‘Gregoriaanse’. Dit kan makkelijk via deze tool.

 

Starten met genealogie

 

Stap 3: zoeken in de periode 1600-1800: duik in de parochieregisters

Van zodra je verder in de tijd bent geraakt (vóór de oprichting van de burgerlijke stand in 1796), moet je andere bronnen gebruiken; nl. de parochieregisters. Vanaf omstreeks 1600 begonnen de pastoors in hun parochie alle dopen, huwelijken en begrafenissen te noteren. Deze parochieregisters zijn daarom onmisbaar bij elk onderzoek naar je voormoeders.

Deze bronnen lezen, vergt veel meer moeite dan die van de burgerlijke stand. Ze zijn vaak in het latijn opgesteld, in een oud schrift geschreven dat moeilijker leesbaar is en er zijn minder gegevens voorradig in de aktes; dit maakt de zoektocht naar gelinkte akten wat lastiger.

Deze parochieregisters zijn voor het publiek toegankelijk voor de periode 1600-1800, alhoewel deze data kunnen verschillen van parochie tot parochie. Vind dus de online beschikbare parochieregisters via de websites van het Rijksarchief en FamilySearch.

Heb je problemen met het oud schrift? De website watstaatdaer.nl is een prima leerschool. Toch meer hulp nodig? Raadpleeg dan de Facebookgroep van Familiekunde Vlaanderen.

 

Starten met genealogie

 

Stap 4: zoeken in de periode voor 1600-1800: expertise om die spelden in de archiefberg te vinden

Ben je met de zoektocht naar je voormoeders geraakt tot aan het begin van de 17de eeuw? Dan moeten we je feliciteren. Dan heb je zelfs al lang geen ‘EHBG’ (eerste-hulp-bij-genealogie) meer nodig; je bent een volwaardige genealoog. Wil je nog verder terug in de tijd, dan begint je levenswerk. Het wordt een speurtocht naar sporen in allerhande documenten uit het ancien regime, zoals penningkohieren, poorterslijsten, gichten, ommelopers... Dit gericht doornemen in het archief (online zijn deze - nog - niet beschikbaar) vraagt heel wat expertise, maar bij lokale afdelingen van Familiekunde Vlaanderen staan ze je met raad en daad bij.

 

Starten met genealogie

 

Zoek altijd naar de originele bronnen en neem niet zomaar van anderen over

Het internet staat vol met genealogiewebsites en betalende genealogiediensten. Meestal begint de zoektocht van een nieuweling bij websites als Geneanet, Ancestry of MyHeritage. Deze websites bieden voornamelijk ongecontroleerde data aan, en bijgevolg staan er heel wat fouten vermeld die lustig worden gekopieerd en met extra fouten verspreid worden.

Daarom zoeken genealogen altijd naar de originele bronnen in de burgerlijke stand (de periode 1796-1920) en parochieregisters (de periode 1600-1800). De akten in deze bronnen zijn in België voor heel wat gemeenten online beschikbaar via de websites van het Rijksarchief en FamilySearch. Soms is het nodig naar de archieven zelf te gaan, zeker voor de akten ouder dan 1600 (poortersboeken, penningkohieren...).

Aangezien MamaMito een wetenschappelijk project is waarbij de gegevens aan hoge kwaliteit moeten voldoen, wordt steeds voor validatie een link of scan van de originele akte gevraagd (dit kan via een foto, een screenshot of via het ‘Knipprogramma’ dat standaard op Windows voorzien wordt).

Zijn websites zoals ‘Geneanet’ dan nuttig? Toch wel, zeker als je ‘vastzit’ en je in het stamboomonderzoek niet meer verder geraakt. Dan kunnen dergelijke websites bijzonder waardevol zijn om snel een datum en plaats te vinden, zodat je de originele akte makkelijker kan vinden. Maar, ga op zoek naar de originelen, blijf steeds ‘stap per stap’ werken en spring zeker geen generaties over in je stamboom zonder absoluut zeker te zijn van alle recentere generaties.

 

Rijksarchief
https://search.arch.be/nl

 

Nood aan een uitgebreidere cursus genealogie?

De voorbije jaren werkten wij hard aan www.familiegeschiedenis.be met een overzicht van hoe je stap voor stap je familieverleden ontdekt. Een website waar we trots op zijn!

Blijft het moeilijk om te beginnen? Dan kan je ook 'Genealogie: waar beginnen?' van het Rijksarchief raadplegen.

Familiegeschiedenis
www.familiegeschiedenis.be